Home » Onderwerpen » Natuur » Biodiversiteit » Invasieve exoten
Een exoot is een plant, dier, of ander organisme, dat van nature niet in een gebied voorkomt. In het verleden zijn exoten vaak bewust geïntroduceerd. Bijvoorbeeld voor de landbouw, zoals biologische bestrijders. Soorten kunnen ook onopgemerkt met mensen meereizen en zo in een nieuw gebied terechtkomen. Zij kunnen 'meeliften' met bijvoorbeeld verpakkingshout of in ballastwater van schepen.
Het merendeel van deze exoten vormt geen probleem. Maar in een aantal gevallen ontwikkelen de populaties van deze planten of dieren zich explosief. Deze zogenaamde invasieve exoten kunnen schadelijk zijn voor de natuur. Ze kunnen inheemse soorten wegconcurreren, opeten, infecteren of zich ermee vermengen en ecosystemen veranderen. Exoten vormen op deze manier wereldwijd een bedreiging voor de biodiversiteit. Daarnaast zijn er invasieve exoten die gezondheidsproblemen bij mensen of economische schade kunnen veroorzaken.
Voorbeelden van invasieve exoten zijn:
De Amerikaanse ribkwal
Deze soort komt oorspronkelijk uit de zeeën van Noord- en Zuid-Amerika en is via 'ballastwater' in Europese wateren terechtgekomen. Ballastwater is essentieel voor de stabiliteit van een schip. Bij het innemen van ballastwater nemen schepen ook zeeplanten en zeedieren mee die elders worden geloosd. In de Nederlandse zee voedt de Amerikaanse ribkwal zich met zoöplankton en eitjes en larven van vissen. Dit kan grote gevolgen hebben voor onder andere de visstand van enkele vissoorten.
De grote waternavel
Deze waterplant die veel in vijvers wordt gehouden, is geïmporteerd uit Noord-Amerika. De verkoop en het bezit van de grote waternavel zijn niet meer toegestaan in Nederland. Toch komt de plant hier voor in de natuur. Consumenten gooien hun overtollige vijverplanten vaak in de sloot achter het huis. De grote waternavel vermeerdert zich heel snel. Daardoor concurreert hij met inheemse planten en verspreidt hij zich in korte tijd over grote afstanden. Dit geldt ook voor andere invasieve waterplanten, zoals bijvoorbeeld de waterteunisbloem. Daarnaast bemoeilijken de waterplanten het waterbeheer voor waterschappen.
Het Biodiversiteitsverdrag, de Convention on Biological Diversity (CBD), erkent invasieve exoten als een belangrijke oorzaak van de achteruitgang van biodiversiteit. Daarom staat in het verdrag dat landen de introductie van invasieve exoten moeten tegengaan of de gevolgen van introducties moeten beperken. Naast het biodiversiteitsverdrag schrijven ook andere internationale verdragen maatregelen voor tegen invasieve exoten. In Nederland verbiedt de Flora- en faunawet overigens het uitzetten van dieren in het wild. Ook verbiedt deze wet het bezit en handel van bepaalde exotische dieren en planten.
De 'Beleidsnota Invasieve Exoten' van het ministerie van LNV beschrijft het Nederlandse beleid. Dit richt zich vooral op preventie en het in een vroeg stadium aanpakken van exoten. Hierbij werkt LNVsamen met andere ministeries, overheden en (branche)organsiaties. Zo maakt LNVin de strijd tegen ambrosia afspraken met het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en met importeurs van vogelvoer. De stuifmeelkorrels van de plant ambrosia zijn belangrijke veroorzakers van hooikoorts.
Naar bovenHet ministerie van LNVkent per 1 januari 2009 het Team Invasieve Exoten. Dit team adviseert LNVover de (potentiële) schadelijkheid van invasieve exoten in Nederland en over de mogelijkheden om dat te voorkomen. Hierbij maakt het team gebruik van een (internationaal) netwerk van deskundigen. Deze deskundigen signaleren nieuwe exoten in Nederland en voeren risicoanalyses uit. Het Team Invasieve Exoten is ondergebracht bij de Plantenziektenkundige Dienst (PD) in Wageningen.
Naar bovenHet Team Invasieve Exoten staat open voor uw suggesties. Bijvoorbeeld over bepaalde invasieve exoten die aandacht verdienen. Iedereen kan suggesties melden bij invasieve-exoten@minlnv.nl.
Wie een exotische soort heeft waargenomen, kan dit melden bij de volgende websites:
Waarnemingen van exotische planten en dieren in de natuur zijn belangrijk. Niet alle exoten zijn schadelijk voor de Nederlandse natuur. Waarnemingen kunnen helpen schadelijke exoten snel op te sporen. Het is dan misschien nog mogelijk om schade te voorkómen of te beperken.
Naar boven
